U petak, 16. juna 2017. godine održani su „VII Otvoreni dani biodiverziteta“ u organizaciji Instituta za proučavanje lekovitog bilja „Dr Josif Pančić“, Istraživačko razvojnog centra Institut Tamiš Pančevo, Nacionalnim udruženjem za razvoj organske poljoprivrede „Serbia Organica“ i Direkcijom za nacionalne referentne laboratorije Ministarstva poljoprivrede i zaštite životne sredine Republike Srbije. Skup je održan u zgradi Nacionalne Banke biljnih gena Srbije (BBGS) u Batajnici.

Otvorene dane biodiverziteta, sada već tradicionalne, otvorili su organizatori dr Vladimir Filipović i dr Vladan Ugrenović, a pozdravne reči uputili su u ime Ministarstva poljoprivrede i zaštite životne sredine zamenik ministra Nenad Dolovac i ispred Grupe za organsku proizvodnju Direkcije Jelena Vasiljević. Ona je prisutne ukratko upoznala sa radom ove grupe, kao i sa trenutnim stanjem organske poljoprivrede u Srbiji. Prema njenim rečima, u Republici Srbiji, trenutno se pod organskom proizvodnjom nalazi oko 14.500 ha. U organskoj proizvodnji najviše su zastupljene žitarice (36%), zatim voće (20%), dok ostale biljne vrste (industrijsko bilje, krmno bilje, povrće, lekovito-začinske vrste) čine 44% površina.

U okviru programa skupa, moderator prof. emeritus dr Branka Lazić, upoznala je prisutne sa istorijom banke biljnih gena Jugoslavije (BBGJ) koja je je započeta davne 1987. kroz dva velika projekta: Formiranje genofonda i Osnivanje banke biljnih gena.

U okviru formiranja genofonda bili su uključeni svi stručnjaci institiuta SFRJ, obzirom da je rad obuhvatao prikupljanje, karakterizaciju i pripremu uzoraka za BBGJ svih naših gajenih vrsta. Profesorka je istakla dr M. Penčića, idejnog tvoraca BBGJ. Istaknut je veliki značaj BBGS za očuvanje agrogenetičkih resursa zemlje, posebno starih sorti i populacija. Razvoj organske poljoprivrede, podstakao je pitanje očuvanja, proizvodnje i razmene semena starih sorti koje čine značajni deo proizvodnih površina u baštenskom i njivskom sistemu proizvodnje.

Šef fitosanitarne laboratorije sa bankom biljnih gena, dr Maja Ječmenica, kroz svoj referat „Organizacija, čuvanje i održavanje kolekcija semena u Banci biljnih gena“ prisutne je upoznala sa kratkom istorijom ideje formiranja banke gena u Svetu, i sa funkcionisanjem nekih od najznačajnijih svetskih banaka biljnih gena. Takođe, prikazala je trenutno stanje BBGS. Zgrada u kojoj je danas smeštena BBGS izgrađena je 1991. godine, kada su joj na čuvanje predati uzorci koji su sakupljani predhodnim projektima i čuvani u Institutu za kukuruz „Zemun polje“. Danas se u banci gena nalazi 4300 uzoraka od 274 različite biljne vrste. Najzastupljenija su žita (2983), potom lekovito-začinsko bilje (389), industrjsko bilje (367), krmno bilje (285), dok je najmanje zastupljeno povrće sa 285 uzoraka.

Tokom rada Skupa Milena Savić Ivanov, rukovodilac BBGS, upoznala nas je sa zakonskom regulativom o upravljaju biljnim genetičkim resursim i daljim aktivnostima BBGS. Prof. Poljoprivrednog fakulteta Univerziteta u Beogradu, prof dr. Snežana Oljača kroz svoj referat „Biodiverzitet u organskoj proizvodnji“ istakla je značaj biodiverziteta, genetičkih i agrogenetičkih resursa i njihovu povezanost sa poljoprivredom, a naručito sa organskom proizvodnjom. Predavanje Prof. Oljače je podstakao diskusiju o značaju biodiverziteta, nedostacima, analiziranju i čuvanju genetičkih resursa uz pitanja o radu na samoniklim vrstama i mogućnošću njihovog uključivanja u kolekciju BBGS. Tokom diskusije pokazalo se nedovoljno poznavanje problematike BBGS i potreba šireg uključivanja naučnih institucija i pojedinaca kako bi se prvo ustanovilo stanje postojećih uzoraka (mnoge je neophodno obnavljati) i nastavio rad na prikupljanju i izučavanju novih uzoraka.

Prisutni su ukazali na potrebu revizije postojeće sortne liste iz koje su i nedavno brisane mnoge sorte ali i vrste a najviše iz grupe povrća, lekovitog bilja i gljiva, koje danas imaju poseban značaj u organskoj poljoprivredi.

Podržavajući rad BBGS učesnici su izrazili spremnost uključivanja, prema potrebi, u intenziviranje rada na očuvanju genetičkih resursa, uz potrbu podrške Ministarstva poljoprivrede, i ministarstva za obrazovanje i nauku. Tim pre što BBGS još uvek zaostaje u intenzitetu rada banke biljnih gena drugih zrrmanja, dok je istovremeno evidentno narušavanje agrobiodiverziteta.

Izvor: Luka znanja

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *